Mekke Ortak Savunma Anlaşması, ortak sınırı bulunmayan üç ülke arasında imzalandı. Anlaşmanın bölgesel güvenlik işbirliği ve kolektif savunma çerçevesindeki kapsamı, metinde gündeme getirilen temel sorular arasında yer aldı.
Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, anlaşmayı bölge ülkelerinin sorunlara dışarıdan çözüm beklemek yerine sorumluluk üstlenmesi ve bölgesel güvenlik mimarisi oluşturması yönünde atılmış bir ilk adım olarak tanımladı. Gümrükçü, anlaşmanın bu yönde kurulacak yapıya hukuki zemin sağladığını belirtti.
Anlaşmanın birinci maddesinde, taraflardan birinin toprak bütünlüğü, egemenliği veya uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi ya da tehlikeye düşmesi halinde, tarafların tehdidi bertaraf etmek için gerekli tüm yöntemleri kullanacağı ifade ediliyor.
Metinde, bu hükmün hangi olaylarda devreye gireceği ve yardımın nasıl sağlanacağı soruları yöneltiliyor. Asker gönderilmesi, hava araçlarıyla müdahale veya askeri malzeme desteği gibi seçeneklerin yanı sıra sınır çatışmalarının anlaşma kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği de sorgulanıyor.
Anlaşmanın olası uygulama alanlarına ilişkin değerlendirmede Pakistan-Hindistan sınırındaki çatışmalar, Yemen’de Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki çatışmalar ve İran’ın Suudi Arabistan’a yönelik füze saldırısı ile Amerikan askeri üslerini bombalaması örnek gösteriliyor.
Yazıda, AKP’nin bölgede askeri yayılma politikası izlediği değerlendirmesi de yer alıyor. Katar’daki Tarık Bin Ziyad Kışlası’nda 2019’da eklenen tesislerle birlikte yaklaşık 3 bin ila 5 bin Türk askeri personelinin görev yaptığı belirtilirken, Somali’deki Anadolu Kışlası’nın eğitim merkezi olarak faaliyet gösterdiği aktarılıyor. Libya’da ise kalıcı bir üs bulunmadığı, buna karşın Türk Silahlı Kuvvetlerinin çeşitli üs ve merkezlerde askeri varlık, eğitim ve danışmanlık faaliyeti yürüttüğü ifade ediliyor.
